|
|
|
MALZEMELER - MÜREKKEP
|
|
|

|
Malzemeler
: Mürekkeb
İs Mürekkebi
Tarihimizde
ve bilhassa Hat sanatında kullanılan iş mürekkebinin,
Çin, (veya Galat: çini) mürekkebiyle karıştırmamalıdır.
Bu mürekkebinin yapılışı ve kullanılma yerleri çok
ayrıdır. İs mürekkebinin terkibindeki is, yapılınca is
veren bezir yağı,
balmumu, neft yağı, gaz yağı gibi maddelerden elde
edilir. Çıradan veya zeytinyağından çıkan is, çok yağlı
olduğu için makbul sayılmaz. İs mürekkebinin terkibine
giren ve onu kağıd üzerinde tespit eden arapzamkıdır. İs
mürekkebi yapmak için pek çok formüller yazılı olarak
devrimize kadar gelmiştir. Bu mürekkebin hazırlanış
tarzı zamanla değişmiş ve nihayet en gelişmiş terkibin
"İs, zamk eriyiği ve saf su" dan ibaret olduğu
görülmüştür. Sanat eserlerini
yazmak üzere kullanılan mürekkep, kendi kendine kurumaya
terkedilirdi.
Resmi yazıların kurutulması için yazının üzerine rıh
(veya rik) denilen bir
çeşit ince kum dökülürdü.
Geçmiş yüzyıllarda okuryazar zümrenin hokka içinde daima
yanında taşıdığı is
mürekkebinin zamanla hiçbir surette solmadığından, Batı
usulü mürekkebe karşı
çok üstünlüğü vardır.
Bugünkü
kalem sisteminde kullanışlı olamaz: Kamış kalem için
mükemmeldir. Modern çağda çıkan siyah boyaların hiçbiri
onun yerine konamaz. Çünkü bu mürekkep bir is
süspansiyonudur. Yani is parçacıkları erimeden zamkın
yardımıyla suda asılı kalmışlardır. Aharli kağıda
yazıldığı vakit satıhta kalır, silinip kazınmaya,
hatta yalanmaya elverişlidir. Bu ise, eski sanat
yazılarımız için gerekli olup
okumuş yazmış kimseler hakkında kullanılan "fazla
mürekkep yalamış" tabiride
buradan gelir.
Renkli Mürekkebler
Tarihimizde hayli değişik renklerde mürekkep yapılmışsa
da, en ziyade
kullanılanları sarı (zırnık), kırmızı (lal), beyaz
(üstübeç), ve altın (zer)
mürekkepleridir.
Zırnık Mürekkebi : "Zırnık"
adıyla bilinen tabiattaki sodyum ve arsenik sülfürün
zahmetlice ezildikten sonra arap zamkı mahlulu ile
karıştırılması, sarı renkli bu mürekkebi verir.
Lal Mürekkebi : Lotur +
Şekerci çöğeni + şap + su muayyen nisbetlerde
karıştırılıp kaynatıldıktan sonra suyu alınır ve bunun
içine "kırmızböceği" nin kurutulmuşu, iyice dövülerek
ilave edilir. Tekrar kaynatılmakla elde edilen lal
mürekkebinin, pek cazip kırmızı rengi vardır.
Üstübeç Mürekkebi : Zırnık
yerine üstübeç kullanılarak, aynı usulle yapılır.
Bilhassa mushafların süre başlıklarını, altın zemin
üstüne yazmakta kullanılır.
Altın
Mürekkebi : Hususi surette dövülerek mikronla
ölçülecek kadar inceltilmiş yüksek ayarlı altın
varaklarının koyu arap zamkı mahlulu veya bal yardımıyla
bir çini tabakta uzun emekle ezilmesi ve suyla yıkanıp
süzülerek bir başka tabağın dibinde toplanması, bize bu
mürekkebin esası olan altın zerrelerini verir.
Kullanılacağı zaman jelatinli su ilavesiyle ve
fırçasıyla kamış kalemin ağzına sürülüp yazılır; Zer-endüd
(sürme altın) yazıların esası budur.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|